A análise do risco en Angrois centrará as declaracións de peritos

O risco que existía na curva da Grandeira, onde descarrilou un tren Alvia en xullo de 2013 provocando 80 mortes e máis dun centenar de feridos, e se Adif, responsable de velar pola seguridade na vía, analizouno de forma adecuada para poder adoptar medidas que o mitigasen centrarán as declaracións de peritos previstas para este martes nos xulgados composteláns.

As comparecencias dos expertos Frans Heijnen e James Robert Catmur -que elaboraron informes periciais para QBE, a aseguradora de Renfe- e de Enrique Castillo Ron -que fixo o propio para outro técnico, Juan Carlos Carballeira, este designado como perito xudicialmente- están previstas desde as 9,00 horas no xulgado que instrúe a causa polo accidente, o de Instrución número 3 de Santiago, o mesmo que as aprazou até en dúas ocasións desde o pasado 29 de setembro.

Consultados, tanto as vítimas do sinistro ferroviario como o avogado que defende ao maquinista, neste momento único imputado na causa, destacaron que esperan que a xornada sexa relevante para o procedemento xudicial. Unha investigación que desde fai máis de tres anos trata de esclarecer se ademais do descoido do condutor, que circulaba cun exceso de velocidade -a case 200 quilómetros por hora a escasa distancia da estación da capital galega-, hai outros responsables na traxedia.

E é que o descarrilamento do convoi produciuse nun punto da liña Ourense-Santiago no que, por cambios no proxecto inicial, non estaba implantado o ‘ERTMS’, instalado na rede de alta velocidade. Tampouco estaba activo este sistema de control na súa modalidade embarcada, debido a que o ‘software’ xeraba fallos e os encargados da seguridade aprobaron a súa desconexión.

UN DESCARRILAMENTO CADA SEIS MESES

A primeira das ratificacións en sede xudicial, este martes, a partir das 9,00 horas, será a dos peritos de QBE, Heijnen e Catmur, que presentaron un informe en xaneiro de 2014 no que conclúen que “no tramo onde se produciu o accidente existía un risco previsible e non tolerable de conformidade coa normativa aplicable e os estándares técnicos do sector que debía ser mitigado até niveis tolerables”.

Neste traballo tamén advirten de que “as cifras indican que a posibilidade de que se producise un accidente coa configuración da liña na curva onde se produciu o sinistro era ao redor dun descarrilamento cada seis meses”.

OITO ACCIDENTES POR CADA MILLÓN DE VIAXES

Contraposta a esta alerta sitúase a tese de Castillo Ron, convocado para as 11,00 horas e quen, no seu pericial de decembro de 2014, sostén que, “ao tratarse dunha taxa de oito accidentes por cada millón de viaxes entre Ourense e Santiago por devandita liña, pode considerarse que a correspondente taxa de accidente por quilómetro de liña é razoable”.

En outubro de 2015 o xuíz Andrés Lago Louro -que relevou á fronte da instrución a Luís Aláez- pechou a causa, pero en maio de 2016 a Audiencia Provincial ordenoulle reabrila e seguir investigando, agora centrado, entre outros aspectos, en se houbo unha avaliación integral do risco na liña e na curva en que descarrilou o Alvia.

53 VECES MÁIS RISCO QUE A MEDIA

Neste novo escenario, con data de xuño deste ano, os peritos de QBE responderon nun informe complementario -que se uniu á causa en setembro- que se utilizasen o cálculo de Castillo Ron para un quilómetro do tramo Ourense-Santiago, onde está a curva, o resultado sería tal que implicaría que “a probabilidade de accidente sería 53 veces superior á sinistralidade media da rede ferroviaria española”.

Pola súa banda, Castillo Ron, noutro informe complementario, este do pasado mes de setembro, cualifica de “totalmente erróneas e desproporcionadas” as estimacións de Heijnen e Catmur. Para el, “os riscos de descarrilamento na curva de Angrois e o medio da liña 082 son similares aos do resto das curvas e as liñas ferroviarias convencionais en España”.

OMISIÓN DE DOCUMENTACIÓN “POR ERRO”

Este catedrático da Universidade de Cantabria presentou este documento dous días antes da primeira data para a que estaba prevista a ratificación dos informes, o 29 de setembro.

A continuación, o xuíz fixou a cita para o 5 de outubro, pero, pola achega de 300 folios que Adif admitiu haber omitido “por erro” durante todo este tempo, a convocatoria volveu aprazarse, até este martes 18.

Entre medias, a pasada semana, Castillo Ron entregou ao xulgado outro documento, a modo de adenda, co que se pronunciou sobre os 300 folios do administrador de infraestruturas ferroviarias, que inclúen a análise de risco do subsistema denominado de ‘Control, Mando e Sinalización’, e céntranse no ‘ERTMS’, pero non avalían en concreto o perigo da curva da Grandeira.

En concreto, opinou que o risco da curva analizouse se Adif utilizase unha metodoloxía máis moderna, porque, aínda que a que emprega é “a que provén das normativas europea e española”, ao seu xuízo “non é a máis adecuada”.

Segundo sinala, “sucesos moi pouco probables pero de graves consecuencias” como o do accidente de Angrois, en base ao criterio que usa Adif, non requiren un estudo de seguridade.

“CASTILLO RON NON É PERITO”

Para Manuel Prieto, letrado que defende a Francisco Garzón Amo -o maquinista que conducía o Alvia aquel día-, os peritos de QBE “coñecen moi ben o sector ferroviario” e isto non ocorre con Castillo Ron, que, segundo critica, “non é perito oficial de nada”, polo que non entende que poida presentar informes adicionais coma se o fose.

Ademais, o avogado de Garzón Amo defende que ratifiquen os seus informes ante o xuíz os demais peritos de parte -el presentou informes elaborados por Ángel Luis Sanz Cubero, primeiro, e Pilar Calvo, despois; mentres que Adif achegou o seu asinado por José Luis Pinel-.

De feito, Prieto chama a atención sobre a transcendencia que teñen na causa os factores humanos -Adif e Renfe admiten nos seus documentos exportar o risco ao condutor-. A este respecto, resalta que Calvo é “a única” no procedemento recoñecida na materia na lista de expertos da Axencia Ferroviaria Europea. Por iso, non se resigna a que o maxistrado lle diga que “hai que esperar” tras a súa petición de que esta perito sexa tamén chamada a declarar.

“ESPERAMOS IMPUTACIÓNS”

Pola súa banda, como portavoz da Plataforma Vítimas Alvia 04155, Teresa Gómez Limón censura as “incoherencias e contradicións” en que cae Castillo Ron, de quen tamén cuestiona se acode aos xulgados “en calidade de testemuña, porque non é un perito”. “O perito é Carballeira, que plaxiou o seu informe”, engade, sobre os parágrafos idénticos aos do informe da CIAF (comisión de investigación de accidentes ferroviarios) que figuran na pericial do enxeñeiro de camiños.

Ademais, Gómez Limón, que estivo en Compostela o día 5 e volverá estar este martes, lembra que o documento da CIAF -órgano colexiado adscrito ao Ministerio de Fomento- foi reprobado polos responsables da Axencia Ferroviaria, e que tanto a defensa de Garzón como os afectados solicitaron que sexan eles, os expertos europeos, os que comparezan, xa que “eles si que son independentes”.

“Estamos moi de acordo co que din Heijnen e Catmur”, apunta en referencia a ese “risco previsible e non tolerable” detectado polos peritos da aseguradora de Renfe. Neste sentido, a exdeputada do PP en Madrid espera que esta xornada “sexa importante” e leve imputacións a outros responsables do accidente.