Péchase a instrución do caso do accidente de Angrois co maquinista como único imputado

O xuíz Andrés Lago Louro, que herdou a instrución do caso do accidente do tren Alvia o 24 de xullo de 2013 no barrio compostelano de Angrois de mans de Luis Aláez, pechouna co maquinista como único imputado, ao que atribúe 80 delitos de homicidio por “imprudencia grave profesional” e 144 de lesións.

Desta forma, algo máis dun ano despois de facerse coa causa e con escasas dilixencias ás súas costas -chamou aos tres peritos xudiciais para ratificar os seus informes case seis meses despois de que estes os entregasen-, o maxistrado dá un paso clave de cara a que a Audiencia Provincial da Coruña fixe data para o xuízo oral dun dos sinistros ferroviarios máis graves da democracia española.

Con todo, o auto, de procedemento abreviado e que foi trasladado este mércores ás partes, pode ser recorrido no prazo de tres días, mediante recurso de reforma, e en cinco se é con recurso de apelación.

Na primeira etapa da instrución, Aláez imputou ata en dúas ocasións a exaltos cargos de Adif, o administrador de infraestruturas ferroviarias, encargado de velar pola seguridade nas vías. Non obstante, a Audiencia Provincial levantou as imputacións.

80 MORTOS E 144 FERIDOS

O maquinista conducía despistado antes de chegar á curva da Grandeira, onde o ferrocarril descarrilou nun sinistro que saldou con 80 mortes -recoñecidas xudicialmente, aínda que as vítimas a elevan a 81- e 144 feridos.

En concreto, Lago Louro, no auto de peche da instrución, fixa en 132 as persoas que sufriron lesións que requiriron a aplicación de tratamento médico ou cirúrxico, cifra en 8 os lesionados que tamén a necesitaron pero a día de hoxe non alcanzaron aínda a estabilidade e en catro outras lesións que non precisaron tratamento.

“EVIDENTE QUE A SEGURIDADE PODÍA SER MELLOR”

O xuíz admite como “evidente” que a seguridade da vía na que se produciu o descarrilamento na véspera do Día de Galicia de hai dous anos “podía ser mellor”.

Non obstante, alega que “non existe elemento ningún que permita atribuír causalmente –sempre dende o punto de vista penal– a xénese do accidente á ausencia de ERTMS”. “Non existe ningunha disposición normativa que impusiere como obrigatorio tal sistema de seguridade”, afirma, recordando o dito pola Audiencia no seu día en 2014.

FOI “O EXCESO DE VELOCIDADE”

Así, sostén en reiteradas ocasións no texto que “a causa directa, inmediata, e que decididamente desencadeou o desgraciado accidente” foi “o exceso de velocidade”.

Do maquinista recoñece que non se lle pode “reprochar que atendese” a chamada que o provocou conducir despistado a escasos quilómetros da estación da capital galega, xa que esta a realizara o interventor, que é o que avisa de “calquera incidencia”.

Non obstante, resalta que “neste caso concreto a chamada non tiña por obxecto comunicar unha incidencia que requirise urxente solución” e asegura que “unha resposta a tan sinxela cuestión -a da entrada na estación de Pontedeume pola vía 2- formulada polo revisor non require dun minuto e 42 segundos de conversación”. “Coa conseguinte mingua de atención”, reproba.

Ao respecto, sentencia que o deber de dilixencia, “materializado neste caso no deber de atención permanente ás circunstancias da vía e de respecto á súa sinalización resulta especialmente extremo e relevante polas consecuencias que a súa infracción pode comportar”.

“DEFECTOS DE SINALIZACIÓN”

Precisamente sobre os “posibles defectos de sinalización”, aos que aluden, apunta, os informes de parte, determina que “carecen de relevancia causal algunha na xénese do presente sinistro”.

E para xustificar esta aseveración argumenta que o maquinista “utilizaba o sinal avanzada E7 como punto de referencia para iniciar progresivamente o freado” e, a continuación, fai referencia a que esta estaba precedida da avanzada E’7 e asociada a tres pantallas de proximidade situadas en postes.

“Á marxe do maior ou menor acerto á hora de colocar os sinais na vía (…) existía na vía sinalización máis que suficiente para que un maquinista medianamente dilixente puidese apercibirse da proximidade da estación de Santiago e, polo tanto, da necesidade de reducir a velocidade”, valora.

AS NOVAS DILIXENCIAS, “INÚTILES OU “IMPROCEDENTES”

Por outra banda, sobre as novas dilixencias solicitadas polas partes, tanto polo avogado que defende o maquinista coma polas dúas asociacións de vítimas, o maxistrado resolve neste auto de peche da instrución cualificándoas de “inútiles” aos efectos da súa tarefa ou “improcedentes”.

Desfeita así, entre outras cuestións, citar os peritos de parte para que estes tamén ratifiquen os seus informes, ao impoñerse unha “prevención lóxica no que se refire á súa fiabilidade”.

Non obstante, aínda que queda cos tres elaborados por peritos xudiciais, do considerado como máis independente polos afectados, César Mariñas, censura que “o que non forma parte do labor dun informe pericial é a realización de conclusións de carácter xurídico”.

De aí tamén, agrega, “a impertinencia das múltiples dilixencias que propuxeron as partes en orde a acreditar tal extremo”, o relativo a que a Audiencia poida errar, como cría Mariñas, ao afirmar que a existencia do ERTMS non constituía unha obriga legal.

Agora, Lago Louro resolve que “esa orfandade de obriga legal impide de facto a creación dunha posición de garante que sirva de soporte, no ámbito penal, a ulteriores imputacións como as que se realizaron no seu día”.

Así as cousas, se ben observa que “non existe unha soa causa” para que tivese lugar o accidente do tren, avisa de que “non todas elas posúen relevancia penal” e apostila que “non toda causa é susceptible de xerar culpabilidade e, por ende, responsabilidade penal”.

“A DESCONEXIÓN DO ERTMS NON ERA ALLEA AO MAQUINISTA”

Aínda sobre os sistemas de seguridade, noutro punto, o xuíz baséase en que a desconexión do ERTMS en xuño de 2012 por responsables de Adif “non era allea ao coñecemento do maquinista” para soster que iso “esixía do mesmo un deber de dilixencia superior”.

Con todo, sobre o feito de que o atribúa feitos que “puidesen ser constitutivos de 80 delitos de homicidio” por imprudencia grave profesional” e 144 de lesións precisa que “tal cualificación xurídica non resulta vinculante para as partes, aos que corresponde a definitiva consideración penal destes a través dos seus respectivos escritos de cualificación”.

“Trátase pois dunha cualificación provisoria aos sós efectos de impulso procesual e definición do órgano competente para o axuizamento”, aclara.

Para a valoración “presuntiva” dos indicios “solicitados” o relato dos feitos punibles que propón o auto, segundo explica o xuíz, resulta das declaracións efectuadas por o propio maquinista, Francisco Garzón Amo, dos informes emitidos pola CIAF -comisión de investigación de accidentes ferroviarios- e dos tres informes periciais que foron elaborados por peritos de designación xudicial para “auxiliar o instrutor da causa”.

De José Manuel Lamela (enxeñeiro industrial) e Juan Carlos Carballeira Rifón (enxeñeiro de camiños) queda con que “coinciden en descartar na xénese do accidente máis contribución causal que a que deriva do exceso de velocidade” e de César Mariñas Davila (enxeñeiro de telecomunicacións) fai a advertencia de que “a función dos peritos non é a de decidir cuestións xurídicas senón auxiliar tecnicamente quen ha de adoptalas”.