Arturo Pérez-Reverte critica nos Premios San Clemente que “as autoridades están a privar aos mozos da cultura”

Arturo Pérez-Reverte nos premios San Clemente en Santiago

O escritor e xornalista Arturo Pérez-Reverte criticou que, “nestes momentos, as autoridades non saben, non leron nin lles importa e impórtalles un pemento Virgilio, Homero ou quen sexa”. “Entón, están a privar aos mozos dos mecanismos de supervivencia e da enteireza necesaria para sobrevivir cando Troia, que inevitablemente sempre acaba ardendo, arda”, censurou.

Durante unha rolda de prensa en Santiago de Compostela antes de recibir o premio San Clemente que outorgan os alumnos de secundaria do instituto Rosalía de Castro, Pérez-Reverte recorreu a estes autores clásicos e ao incendio de Troia para disertar achega do actual escenario cultural, político e social en España e en Europa, panorama que resumiu nunha mensaxe de alerta: “veñen tempos moi duros”, avisou.

“Somos ovellas en mans dos matarifes e veñen tempos de matarifes. Van ser esquiladas e degoladas moitísimas ovellas”, chegou a dicir o autor de ‘As aventuras do capitán Alatriste’, antes de advertir sobre que, fronte a isto, “un entende mellor” e “sobrevive mellor ao incendio de Troia si leu antes A Ilíada e A Eneida”.

“Creo que esa é a clave do asunto. Troia acaba ardendo sempre tarde ou cedo. E, ao final, sempre te atopas con catro amigos, un Estado, un escudo e co teu pai aos ombreiros e co teu fillo e a túa muller da man tentando como sempre, como todo o mundo, saír de alí. Salvarche, salvalos”, expuxo.

Neste sentido, sinalou que “si liches a Virgilio, si liches a Homero, iso axúdache”. “Primeiro, a encaixar o incendio de Troia como parte natural da vida e da natureza e da historia do mundo”, indicou, antes de apuntar que tamén che axuda a saber por que camiño pódese saír de Troia, que pode haber despois de Troia e para que serve Troia ardendo”.

“A cuestión é que os mozos leven cada un no peto o seu Ilíada e o seu Eneida. Iso corresponde ás autoridades proporcionalo, evidentemente. Nós –polos escritores– somos francotiradores, actuamos cada un na súa pequena parcela”, sostivo Arturo Pérez-Reverte para, a continuación, reprochar que “o terrible é que, nestes momentos, as autoridades non saben, non leron nin lles importa e impórtalles un pemento Virgilio, Homero ou quen sexa”.

“TEMPOS MÁIS DUROS QUE ESTES”

Xunto a Pedro Feijoo e Petros Márkaris –que recibiron o galardón por en as categorías de lingua galega e lingua estranxeira, respectivamente–, Pérez-Reverte –gañador en castelán por ‘O tango da garda vella’– ha augurado que “veñen tempos duros, pero moi duros, máis que estes”. “Eu creo que os próximos 20 ou 30 anos vai asistir a vella Europa a un desafío de todos os mozos moi difícil de soportar, moi complexo”, incidiu.

Respecto diso de “ese desafío”, entende que “haberá dúas actitudes posibles”: “loitar ou resignarse”. Os libros, ante este dilema, resaltou que “serven para dúas cousas”: “alguén que ten unha biblioteca a man, unha trincheira cultural onde refuxiarse, onde atopar vitaminas, pode facer fronte a esa crise con maior coraxe ou con maior seguridade”, explicou.

“Son as dúas únicas actitudes posibles: os libros serven para incitar á loita e tamén serven para consolarse. Un pode saír á rúa cun libro no peto ou pode quedar en casa lendo un libro mentres mira pola xanela. En ambos os casos o libro é útil”, afirmou, antes de subliñar que, “sen eles”, non hai “posibilidade de sobrevivir intelectualmente ao desafío que nos espera”.

Pérez-Reverte precisou que con libros se refire á cultura “con maiúscula”, na que inclúe a Internet, os xornais, a televisión “positiva”… e, en suma, ao “coñecemento do mundo en que vivimos”. “É o único analxésico e o único vigorizante posible”, fixo fincapé.

Así, valorou que os mozos do instituto Rosalía de Castro, que entregan os premios San Clemente, xa polo seu XIX edición, “preocúpense de buscar eses mecanismos, familiarizarse con eles, que se dean conta de que a cultura nese sentido é unha arma de loita e tamén de consolo”. “Creo que é fundamental”, opinou. “E vai ser aínda máis importante nos tempos que veñen. De aí a importancia que lle concedo a estar aquí hoxe nós tres”, salientou.

CONTRA “A FÁBRICA DE BORREGUISMO”

Pola súa banda, o vigués Pedro Feijoo, recoñecido pola súa novela ‘Fillos do mar’, mostrou a súa “ilusión” por este feito. “Un rapaz cun libro xa é unha declaración de intencións”, proclamou.

Feijoo recolleu a luva de Pérez-Reverte ao apuntar que non sabe si os tempos vindeiros serán “tan terribles ou non”, pero denunciou que os actuais “xa son horrorosos”. Así, rexeitou a “fábrica de borreguismo” e o empeoramento do nivel educativo, fronte ao que contrapuxo a literatura, “unha arma a ter en consideración”.

Recoñecido “defensor, ante todo”, do entretemento, este filólogo afirmou “desconfiar” da idea de que “haxa algún libro que non teña preguntas”. “Outra cousa é que non responda á pregunta que ti tes na cabeza”, confrontou.

“BUSCANDO RESPOSTAS” ANTE A CRISE

Desta forma proseguiu o razoamento previo de Petros Márkaris,  quen en ‘Liquidación final’ narra unha trama policial coa crise grega e a fraude fiscal de pano de fondo. Nacido en Istambul, educado en Alemaña e afincado en Grecia, este escritor celebrou ante os estudantes do Rosalía de Castro e os xornalistas que un mozo lendo “é unha esperanza”.

“Vivo en Grecia, país cun 30% de paro e un 60% de paro xuvenil. Vendo a unha persoa nova en Grecia lendo a miña novela estarei moi contento, porque estará a buscar respostas. Quizá en España non haxa tantas dificultades, pero aínda tedes un desemprego moi alto, e dáme o mesmo pracer ver a xente nova española que tamén está a buscar esas respostas”, sinalou ás cuestións dos medios sobre o feito de ser premiado por un xurado composto por estudantes.

De todos os xeitos, Márkaris asegurou que “os escritores son moi bos en facer as preguntas correctas”, pero non teñen “dereito a dar as respostas”. Cos interrogantes, agregou, os lectores xa teñen unha “boa forma de guiarse”.

E esta reflexión enlazouna cunha descrición sobre a situación do país heleno, o cal “os últimos dous anos” está “a buscar desesperadamente respostas”. Os mozos, subliñou, “ao principio da crise empezaron a correr”, pero “agora empezan a loitar”.

“Temos que entendelos”, agregou, ao sinalar a unha xeración que naceu nunha Europa que lles ofrecía axuda, pero agora dáse conta de que non lle vai a dar nada do que soñara”. Son novos que “non saben o que é a pobreza” e, por tanto, o seu “primeiro instinto é correr”.

“Leva tempo darse conta de que o que teñen que facer é quedar e loitar. Na medida en que se dean conta disto, estarán máis interesados nas respostas e nas preguntas correctas”, finalizou.

ORIXE DO POLICÍA PROTAGONISTA

Márkaris explica a orixe do protagonista da súa novela retrotrayéndose ao ano 1992, no que se atopaba escribindo un guión para unha serie de televisión sobre un crime. Un día, expuxo este luns á prensa, aparecéuselle “esta familia típica grega”, de clase media-baixa, e “ao principio estaba farto”, pero “o home era moi persistente, non se ía”.

Así que se dixo a si mesmo: “si estame torturando, pode ser un policía ou un dentista”. Entón, preguntouse: “que podes facer cun protagonista que sexa dentista?”. “E decidín que era un policía”, chanceou.