A cobertura do cribado colorrectal lonxe do 50% co que se comprometeu o Ministerio en 2009

O cancro colorrectal (CCR) é o tumor maligno máis frecuente en España en ambos os sexos, por encima dos de pulmón e mama, e a segunda causa de morte por cancro. Segundo diferentes investigacións, a tendencia é que a súa incidencia siga aumentando: estímase que en 2015 detectaranse 30.230 novos casos (17.444 en homes e 12.786 en mulleres), o que supón case 600 diagnósticos cada semana.

Con todo, nove de cada 10 casos cúranse si detéctanse de maneira temperá polo que os programas de detección precoz resultan fundamentais para diagnosticar a tempo un cancro do que falecen, cada semana, 250 persoas (catro veces másque os accidentes de tráfico).

Aínda así, esta técnica preventiva realizouse a menos dun 20% da poboación española de risco medio, un dato que a Alianza para a Prevención do Cancro de Colon considera insuficiente. Segundo a Dra. Ana Pastor, portavoz da Alianza, “o Ministerio de Sanidade, Servizos Sociais e Igualdade comprometeuse en 2009 a que en 2015 a cobertura alcanzase xa ao 50% da poboación diana, é dicir, a cinco millóns de persoas de entre os 50 e os 69 anos; con todo, a un ano desa data a porcentaxe é aínda moi baixo”.

Inequidad entre os españois no acceso aos programas de cribado A Alianza acolleu con satisfacción o anuncio sobre a inclusión do programa de cribado poboacional por parte do Ministerio na Carteira de Servizos Comúns do SNS en xullo de 2013. Isto significa que todas as Comunidades Autónomas están obrigadas a implantar este programa de cribado entre a súa poboación de risco medio (entre 50 e 69 anos)

Con todo, das 17 comunidades autónomas, actualmente só 11 contan cun programa establecido de cribado,: Cataluña, Comunidade Valenciana, Murcia, Canarias, País Vasco, Cantabria, A Rioxa, Castela e León, Navarra, Galicia e Aragón. “Isto leva a unha situación de inequidad evidente. Hai CCAA que incorporaron o programa de cribado de forma efectiva, outras con todo a pesar de habelo feito non teñen orzamentos asignados específicos. Requírese un compromiso político para que estas incorporacións ao programa sexan efectivas e leven a cabo canto antes”.

O cribado salva vidas e aforra custos ao sistema

A prevención e a detección precoz son as armas fundamentais na loita contra o cancro de colon, que no 70% dos afectados aparece sen antecedentes familiares. Os programas de detección precoz mediante as probas de sangue oculto en feces reducen un terzo a mortalidade por cancro de colon, o cal pode salvar máis 3.600 vidas ao ano. Ademais, estes programas de cribado permiten diagnosticar e tratar lesiones precursoras do cancro, co cal pode verse diminuída tamén a súa incidencia.

Segundo a Dra. Pastor, “é urxente estender a todas as CCAA unha detección precoz para evitar que, como se prevé, nos próximos anos uno de cada 20 homes e unha de cada 30 mulleres súfrano antes dos 75 anos”.

Ademais do aforro en vidas, o programa de cribado de CCR significa un aforro en custos ao Sistema Nacional de Saúde. Álvaro Hidalgo, Director do Seminario de Investigación de Economía e Saúde da Universidade de Castela A-Mancha, sinala que “no noso país o impacto que ten o cancro de colon está próximo ao mil millóns de euros, o que representa entre o 5 e o 10 por cento do total de custos directos sanitarios. A generalización do cribado suporía un aforro do 40 por cento deste importe cada ano”.

As contas de implantar este programa de cribado son claras. No noso país, o custo de dar cobertura a toda a poboación de entre 50 e 69 anos sería aproximadamente de 65 millóns de euros, o que supón tan só un 6% do total gastado actualmente no seu tratamento. Cabe lembrar que a análise de sangue oculto en feces non é molesto e si barato e sinxelo (tan só custa dous euros de media e o aforro en vidas e diñeiro que implica é moi significativo).

Ademais, segundo a Dra. Pastor, hai que ter en conta os custos indirectos que supón esta enfermidade: “a perda de produtividade e as discapacidades provocadas pola enfermidade e/ou os tratamentos específicos. Dentro das causas de discapacidade e perda de anos potenciais de vida en España en 1990, o CCR ocupaba a sétima posición, mentres que en 2010 ocupaba xa a cuarta, por tanto o impacto en prexuízo da calidade de vida foise incrementando progresivamente”.

No entanto, esta experta lembra que o papel da cidadanía na prevención do CCR é fundamental: “a dieta saudable e o exercicio son moi importantes; os programas de cribado requiren dunha participación activa das persoas, e tamén que participen cando se atopan nunha comunidade que lles facilita o acceso ao cribado”.

A Alianza para a Prevención do Cancro de Colon

A Alianza integra na actualidade a 15 entidades (sociedades científicas, asociacións de pacientes e organizacións non gobernamentais), o cal constitúe un fito sen precedentes en España. Ten como obxectivos fomentar e divulgar a importancia do cancro de colon e recto, e promover as medidas para a súa prevención.

Conforman a Alianza, por orde alfabética: Asociación Española Contra o Cancro (aecc), Asociación Española de Especialistas en Medicamento do Traballo (AEEMT), Asociación Española de Gastroenterología (AEG), Europacolon España, Federación Española de Asociacións de Ostomizados (FEDAO), Fundación Cofares, Fundación Tejerina, Sociedade Española de Anatomía Patolóxica (SEAP), Sociedade Española de Diagnóstico por Imaxe do Abdome (SEDIA), Sociedade Española de Endoscopia Dixestiva (SEED), Sociedade Española de Epidemiología (SEE), Sociedade Española de Medicamento de Familia e Comunitaria (semFYC), Sociedade Española de Oncoloxía Médica (SEOM), Sociedade Española de Oncoloxía Radioterápica (SEOR) e Sociedade Española de Patoloxía Dixestiva (SEPD).