publicidade hoxe

Carro de fiúncho

OLYMPUS DIGITAL CAMERA

Non canta na chá ninguén,
por eso, meu carro canta,
canta o seu eixo tan ben
que a señardade me espanta.

Non hai canto tan fermoso:
fino coma un asubío
anque é, ás vegadas, saudoso
faise no ar rechouchío.
O meu carro é cerna dura:
sábese carballo e freixo.
Que fermosa é a sua feitura!
Que lixereza a do eixo!
As cousas vanse aledando
por onde meu carro pasa.
Carrétame herba pro gando!
Traime a colleita pra casa!

Manuel María

Non lle pasou desapercibido o noso carro á alma do poeta chairego. Nel aparecen reflectidos o seu canto, asubío e dureza do seu eixo e todo o que significa para unha casa labrega. Non é estraño, pois, que a nosa literatura, popular ou non, se faga eco del nas súas cantigas e nos seus poemas.

Carros deste tipo e doutros materiais téñense rexistrado por toda a xeografía rural de Occidente, dende que fora importado, parece ser, da antiga Mesopotamia. Dado que o fiúncho é un material facilmente manipulable, mais bastante duradeiro, era moi empregado para a confección de diferentes argalladas. Algo semellante acontece na illa de Tenerife coa planta (Asphodelus aestivus) denominada gamona ou gamón, da que empregan as súas varas para a realización de diferentes brinquedos, entre eles o carro. Igualmente pasa nesta illa coa penca, tunera, nopal ou chumbera (Opuntia ficus-índica), da que se utilizaban as súas follas, unha vez quitados os pinchos, para facer todo tipo de xoguetes, pero sobre todo carros, camións, barcos e un feixe de animais da zona.

ASÍ SE FAI

OLYMPUS DIGITAL CAMERAMATERIAL: Uns cantos talos de fiúncho, unha casca grosa de piñeiro, unhas pólas delgadas de salgueiro, espiñas de pereira brava ou de espiño, (de non conseguírmolas, podemos empregar escarvadentes) unha poliña gallada, unha navalla e un pincho ou arame afiado.

TEMPO: Sobre una hora, pouco máis ou menos.

ESTACIÓN: Outono.

OLYMPUS DIGITAL CAMERA
OLYMPUS DIGITAL CAMERA
OLYMPUS DIGITAL CAMERA
OLYMPUS DIGITAL CAMERA
OLYMPUS DIGITAL CAMERA
OLYMPUS DIGITAL CAMERA
OLYMPUS DIGITAL CAMERA
OLYMPUS DIGITAL CAMERA

Deberiamos comezar pola confección das rodas do futuro carro, porque dependendo do tamaño delas, e polo tanto da casca de piñeiro que atopemos, así será despois o chedeiro ou o conxunto do carro. Daquela, collemos esa casca ou cascas de piñeiro, o mais grandes posible, e imos dándolle esa forma redondeada propia dunha roda, cun mesmo diámetro e grosor.

Agora temos que facer o chedeiro. Antes de nada, temos que calcular o longo, que será unhas tres ou catro veces o diámetro da roda, dende a traseira ata a punta da botoalla, cabezalla ou pinallo do carro. A seguir, botamos man doutros dous anacos do talo que teñan o longo de un bocadiño máis da metade do chedeiro, furámolos co pincho e espetámoslles as dúas espiñas correspondentes. De traspasar o ancho do talo, xa nos serve para empatar co seguinte. A parte dianteira cortámola en bisel e este serviranos de referencia para colocar o seguinte, chegándolle a punta á parte traseira do nomeado bisel. Realizamos este mesmo proceso outras dúas veces máis. Feito o chedeiro, pola parte de abaixo, colocados entre os dous talos exteriores na súa parte central, espetamos un talo duns 5 cm que nos cumprirán a función de treitoras, treitoiras, tratoras, dentoiras, apeladouras ou apeladoiras para suxeitar o eixe, coas súas respectivas rodas, ao chedeiro.

Apañamos, neste momento, a poliña recta de salgueiro, quitámoslle a pel e, antes de introducírmola nas dúas pezas anteriores, furamos co pincho as treitoiras e mais o centro das rodas. Pasámolas agora primeiro polas citadas apeladoiras e logo, finalmente, encaixamos sa rodas. Este eixo debe ficar moi xusto nas rodas e frouxa nas treitoiras, senón non rodará o carro. Imos agora coas partes que nos axudan a suxeitar o cargamento. Comezamos por facer aquela parte que nos permitía non só suxeitar senón tamén ampliar a carga e que se situaba na parte dianteira do chedeiro, referímonos á forcada, galla ou ranqueiro. Para facérmola, collemos aqueloutra póla delgadiña de salgueiro, pelámola e rematámola en pico, tanto para espetala xusto onde se xunta a cabezalla co chedeiro coma para que a carga se aguante mellor. Finalmente, só nos queda por facer e colocar os fungueiros, fueiros, fumeiros ou estadullos.

Daquela, collemos as pólas restantes e cortamos seis anacos de 10 cm, aproximadamente, quitámoslles a pel, afiámolas e espetamos estes fungueiros equidistantes nas pólas laterais. Non nos podemos esquecer para completar a acción, do tentemozo para manter en pé o carro e da chavella, para enganchalo ao xugo.

OLYMPUS DIGITAL CAMERA

 

Por: Xosé López González e Xosé Manuel García
Publicado o 15 de Outubro do 2018 | 12:45 p.m.

Outros temas de Picaraxadas